Η καθημερινή κοινωνική ζωή είναι γεμάτη άγραφους κανόνες. Πότε χαιρετάμε κάποιον; Πώς καταλαβαίνουμε ότι μια συζήτηση τελειώνει; Τι κάνουμε όταν ένας φίλος ακυρώνει μια συνάντηση; Πώς ζητάμε βοήθεια στη δουλειά χωρίς να νιώθουμε αμήχανα; Για πολλούς εφήβους και ενήλικες με αυτισμό, αυτές οι καταστάσεις δεν είναι πάντα αυτονόητες. Όχι επειδή δεν ενδιαφέρονται για τους άλλους, αλλά επειδή οι κοινωνικές πληροφορίες συχνά είναι έμμεσες, γρήγορες, ασαφείς και εξαρτώνται από το πλαίσιο.
Οι κοινωνικές ιστορίες μπορούν να λειτουργήσουν ως γέφυρα ανάμεσα στην κοινωνική εμπειρία και στην κατανόηση. Περιγράφουν μια κατάσταση με σαφή, συγκεκριμένο και υποστηρικτικό τρόπο, βοηθώντας το άτομο να προβλέψει τι μπορεί να συμβεί, ποια είναι τα πιθανά συναισθήματα των εμπλεκομένων και ποιες επιλογές αντίδρασης είναι διαθέσιμες. Όταν είναι καλά σχεδιασμένες, δεν επιβάλλουν συμπεριφορές ούτε προσπαθούν να κρύψουν τη διαφορετικότητα του ατόμου. Αντίθετα, προσφέρουν πληροφορίες, οργάνωση και πρακτικές στρατηγικές για καθημερινές καταστάσεις που μπορεί να προκαλούν άγχος ή σύγχυση.
Στην εφηβεία και την ενήλικη ζωή, οι κοινωνικές απαιτήσεις γίνονται πιο σύνθετες. Οι σχέσεις αλλάζουν, οι προσδοκίες αυξάνονται, η ανεξαρτησία γίνεται πιο σημαντική και οι κοινωνικές καταστάσεις συχνά δεν έχουν μία μόνο σωστή απάντηση. Γι’ αυτό οι κοινωνικές ιστορίες για εφήβους και ενήλικες χρειάζεται να είναι ρεαλιστικές, σεβαστικές και προσαρμοσμένες στην ηλικία, στα ενδιαφέροντα και στις ανάγκες του ατόμου.
Βασικά Σημεία-κλειδιά
- Οι κοινωνικές ιστορίες βοηθούν εφήβους και ενήλικες με αυτισμό να κατανοούν καθημερινές κοινωνικές καταστάσεις με πιο σαφή και προβλέψιμο τρόπο.
- Δεν έχουν στόχο να αλλάξουν την προσωπικότητα του ατόμου, αλλά να προσφέρουν πρακτική υποστήριξη, επιλογές και κοινωνική κατανόηση.
- Είναι πιο αποτελεσματικές όταν είναι εξατομικευμένες, σύντομες, ρεαλιστικές και συνδεδεμένες με πραγματικές εμπειρίες.
Τι είναι οι κοινωνικές ιστορίες;
Οι κοινωνικές ιστορίες είναι σύντομα, δομημένα κείμενα που περιγράφουν μια κοινωνική κατάσταση, εξηγούν τι μπορεί να συμβεί και παρουσιάζουν πιθανούς τρόπους αντίδρασης. Συνήθως γράφονται σε απλή γλώσσα, με σαφή αλληλουχία και με έμφαση στην κατανόηση του πλαισίου.
Μια κοινωνική ιστορία μπορεί να αφορά μια πολύ συγκεκριμένη κατάσταση, όπως το πώς ζητώ διάλειμμα σε μια ομαδική δραστηριότητα, ή μια πιο γενική δεξιότητα, όπως το πώς διαχειρίζομαι μια διαφωνία. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί στο σχολείο, στο πανεπιστήμιο, στην εργασία, στο σπίτι, σε κοινωνικές εξόδους ή σε θεραπευτικό πλαίσιο.
Η αξία της κοινωνικής ιστορίας βρίσκεται στη σαφήνεια. Πολλές κοινωνικές καταστάσεις περιλαμβάνουν πληροφορίες που δεν λέγονται ξεκάθαρα. Για παράδειγμα, κάποιος μπορεί να λέει «θα τα πούμε κάποια στιγμή», χωρίς να εννοεί απαραίτητα ότι έχει ήδη κανονίσει συνάντηση. Για ένα άτομο που δυσκολεύεται να ερμηνεύσει έμμεσα κοινωνικά μηνύματα, τέτοιες φράσεις μπορεί να είναι μπερδεμένες. Η κοινωνική ιστορία βοηθά να γίνουν αυτές οι πληροφορίες πιο συγκεκριμένες.
Γιατί είναι χρήσιμες στην εφηβεία και την ενήλικη ζωή;
Πολλοί συνδέουν τις κοινωνικές ιστορίες με μικρά παιδιά. Ωστόσο, μπορούν να είναι ιδιαίτερα χρήσιμες και για εφήβους ή ενήλικες, αρκεί να γράφονται με κατάλληλο ύφος και περιεχόμενο. Ένας έφηβος δεν χρειάζεται μια παιδική ιστορία με απλοϊκές φράσεις. Χρειάζεται ένα κείμενο που σέβεται την ηλικία του, αναγνωρίζει την πολυπλοκότητα της κοινωνικής ζωής και προσφέρει πρακτικές επιλογές.
Στην εφηβεία, οι κοινωνικές καταστάσεις συχνά περιλαμβάνουν φιλίες, ομάδες συνομηλίκων, μηνύματα στο κινητό, κοινωνικά δίκτυα, αλλαγές στη διάθεση, όρια, αποδοχή και απόρριψη. Στην ενήλικη ζωή, προστίθενται θέματα όπως εργασία, συνεργασία, προσωπικές σχέσεις, οικονομικές συναλλαγές, ραντεβού, καθημερινές υποχρεώσεις και ανεξάρτητη διαβίωση.
Οι κοινωνικές ιστορίες μπορούν να μειώσουν το άγχος επειδή κάνουν μια κατάσταση πιο προβλέψιμη. Όταν το άτομο γνωρίζει τι μπορεί να συμβεί και ποιες επιλογές έχει, νιώθει περισσότερο έλεγχο. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε κοινωνική κατάσταση θα εξελιχθεί ακριβώς όπως περιγράφεται. Σημαίνει όμως ότι το άτομο έχει ένα νοητικό πλαίσιο για να την κατανοήσει.
Κοινωνικές ιστορίες και αυτισμός
Τα άτομα με αυτισμό μπορεί να επεξεργάζονται τις κοινωνικές πληροφορίες με διαφορετικό τρόπο. Μπορεί να δυσκολεύονται να ερμηνεύσουν εκφράσεις προσώπου, τόνο φωνής, υπονοούμενα ή κοινωνικές προσδοκίες που δεν λέγονται άμεσα. Μπορεί επίσης να χρειάζονται περισσότερο χρόνο για να κατανοήσουν μια κοινωνική κατάσταση ή να προβλέψουν πώς θα αντιδράσουν οι άλλοι.
Οι κοινωνικές ιστορίες βοηθούν επειδή μετατρέπουν τις άτυπες κοινωνικές πληροφορίες σε σαφή και οργανωμένο λόγο. Δεν λένε απλώς «να είσαι ευγενικός» ή «να φέρεσαι σωστά». Εξηγούν τι σημαίνει αυτό σε μια συγκεκριμένη κατάσταση. Για παράδειγμα, σε μια ιστορία για την αναμονή στη σειρά, μπορεί να περιγράφεται πού στεκόμαστε, γιατί περιμένουμε, τι μπορεί να νιώθουμε και τι επιλογές έχουμε αν η αναμονή μας δυσκολεύει.
Είναι σημαντικό οι κοινωνικές ιστορίες να μη χρησιμοποιούνται ως εργαλείο συμμόρφωσης. Δεν πρέπει να έχουν στόχο να κάνουν το άτομο να φαίνεται «λιγότερο αυτιστικό». Ο στόχος είναι η κατανόηση, η αυτονομία, η μείωση της αβεβαιότητας και η υποστήριξη στη λήψη αποφάσεων.
Πώς γράφεται μια αποτελεσματική κοινωνική ιστορία;
Μια αποτελεσματική κοινωνική ιστορία ξεκινά από μια πραγματική ανάγκη. Δεν γράφουμε γενικά για «καλή συμπεριφορά». Γράφουμε για μια συγκεκριμένη κατάσταση που το άτομο συναντά ή πρόκειται να συναντήσει. Όσο πιο συγκεκριμένη είναι η ιστορία, τόσο πιο εύκολα μπορεί να εφαρμοστεί.
Η γλώσσα πρέπει να είναι καθαρή, χωρίς ειρωνεία, υπερβολές ή ασαφείς φράσεις. Οι προτάσεις είναι καλό να εξηγούν τι συμβαίνει, ποιοι συμμετέχουν, πού γίνεται η κατάσταση, τι μπορεί να σκεφτούν ή να νιώσουν οι άλλοι και ποιες επιλογές έχει το άτομο.
Μια καλή κοινωνική ιστορία περιλαμβάνει πληροφοριακές προτάσεις, που περιγράφουν την κατάσταση, προτάσεις προοπτικής, που εξηγούν πιθανές σκέψεις ή συναισθήματα άλλων, και καθοδηγητικές προτάσεις, που προτείνουν πιθανές στρατηγικές. Οι καθοδηγητικές προτάσεις πρέπει να είναι ήπιες και όχι απόλυτες. Αντί για «πρέπει πάντα να απαντώ αμέσως», είναι προτιμότερο να γράψουμε «μπορώ να απαντήσω όταν είμαι έτοιμος ή να ζητήσω λίγο χρόνο».
Παράδειγμα κοινωνικής ιστορίας για μια αλλαγή στο πρόγραμμα
Μερικές φορές το πρόγραμμα αλλάζει. Μπορεί ένα μάθημα να ακυρωθεί, μια συνάντηση να μετακινηθεί ή μια προγραμματισμένη έξοδος να αναβληθεί. Οι αλλαγές μπορεί να με κάνουν να νιώσω άγχος, θυμό ή απογοήτευση. Αυτά τα συναισθήματα είναι φυσιολογικά.
Όταν το πρόγραμμα αλλάζει, μπορώ πρώτα να ζητήσω περισσότερες πληροφορίες. Μπορώ να ρωτήσω «τι θα γίνει τώρα;» ή «πότε θα γίνει ξανά;». Μπορώ επίσης να κοιτάξω το νέο πρόγραμμα ή να το σημειώσω στο κινητό μου.
Αν χρειάζομαι χρόνο για να προσαρμοστώ, μπορώ να κάνω ένα μικρό διάλειμμα. Μπορώ να αναπνεύσω αργά, να πιω νερό ή να ζητήσω λίγα λεπτά ηρεμίας. Μια αλλαγή στο πρόγραμμα μπορεί να είναι δύσκολη, αλλά μπορώ να χρησιμοποιήσω στρατηγικές για να τη διαχειριστώ.
Παράδειγμα κοινωνικής ιστορίας για συζήτηση με φίλο
Όταν μιλάω με έναν φίλο, συνήθως και οι δύο άνθρωποι συμμετέχουν στη συζήτηση. Μερικές φορές μιλάω εγώ και μερικές φορές μιλά ο φίλος μου. Η συζήτηση μοιάζει με ανταλλαγή.
Αν μιλάω πολλή ώρα για ένα θέμα που μου αρέσει, ο φίλος μου μπορεί να ενδιαφέρεται ή μπορεί να θέλει να μιλήσει και εκείνος. Μπορώ να κάνω μια μικρή παύση και να ρωτήσω «εσύ τι σκέφτεσαι;» ή «θέλεις να μου πεις κάτι;».
Αν δεν είμαι σίγουρος αν ο φίλος μου θέλει να συνεχίσει τη συζήτηση, μπορώ να παρατηρήσω αν απαντά, αν κάνει ερωτήσεις ή αν κοιτάζει αλλού. Μπορώ επίσης να ρωτήσω ευγενικά «θέλεις να συνεχίσουμε να μιλάμε γι’ αυτό;». Οι φίλοι δεν χρειάζεται να συμφωνούν πάντα, αλλά μπορούν να ακούν ο ένας τον άλλον.
Παράδειγμα κοινωνικής ιστορίας για χώρο εργασίας
Στη δουλειά, οι άνθρωποι συνεργάζονται για να ολοκληρώσουν εργασίες. Μερικές φορές μπορεί να μην καταλαβαίνω μια οδηγία ή να χρειάζομαι περισσότερες πληροφορίες. Αυτό μπορεί να συμβεί σε όλους.
Αν δεν καταλαβαίνω τι πρέπει να κάνω, μπορώ να ζητήσω διευκρίνιση. Μπορώ να πω «μπορείτε να μου το εξηγήσετε ξανά;» ή «ποιο είναι το πρώτο βήμα;». Το να ζητώ βοήθεια δεν σημαίνει ότι απέτυχα. Σημαίνει ότι θέλω να κάνω σωστά την εργασία.
Αν νιώθω πίεση, μπορώ να γράψω τα βήματα σε χαρτί ή στο κινητό μου. Μπορώ να ελέγξω ένα βήμα κάθε φορά. Η οργάνωση με βοηθά να εργάζομαι με περισσότερη σιγουριά.
Παράδειγμα κοινωνικής ιστορίας για προσωπικά όρια
Κάθε άνθρωπος έχει προσωπικά όρια. Τα όρια δείχνουν τι είναι άνετο και τι δεν είναι άνετο για κάποιον. Μπορεί να αφορούν το άγγιγμα, τον χρόνο, τα προσωπικά αντικείμενα, τις ερωτήσεις ή τις συζητήσεις.
Αν κάποιος κάνει κάτι που με ενοχλεί, μπορώ να το πω με ήρεμο τρόπο. Μπορώ να πω «δεν θέλω να το συζητήσω αυτό» ή «χρειάζομαι λίγο χώρο». Έχω δικαίωμα να βάζω όρια.
Οι άλλοι άνθρωποι έχουν επίσης όρια. Αν κάποιος μου πει «δεν θέλω τώρα» ή «σταμάτα», είναι σημαντικό να το σεβαστώ. Τα όρια βοηθούν τις σχέσεις να είναι πιο ασφαλείς και πιο ξεκάθαρες.
Παράδειγμα κοινωνικής ιστορίας για κοινωνικά δίκτυα
Στα κοινωνικά δίκτυα, οι άνθρωποι γράφουν μηνύματα, σχολιάζουν και μοιράζονται πληροφορίες. Μερικές φορές ένα μήνυμα μπορεί να παρεξηγηθεί, γιατί ο άλλος δεν ακούει τον τόνο της φωνής μου και δεν βλέπει την έκφρασή μου.
Πριν στείλω ένα μήνυμα, μπορώ να το διαβάσω ξανά. Μπορώ να σκεφτώ αν είναι σαφές, αν είναι ευγενικό και αν περιέχει προσωπικές πληροφορίες που δεν θέλω να μοιραστώ. Αν είμαι θυμωμένος, μπορώ να περιμένω πριν απαντήσω.
Δεν χρειάζεται να απαντώ αμέσως σε όλα τα μηνύματα. Μπορώ να πάρω χρόνο. Αν ένα μήνυμα με μπερδεύει ή με κάνει να νιώθω άβολα, μπορώ να ζητήσω βοήθεια από ένα άτομο που εμπιστεύομαι.
Παραδείγματα καθημερινών θεμάτων για κοινωνικές ιστορίες
Οι κοινωνικές ιστορίες μπορούν να καλύψουν πολλές καθημερινές καταστάσεις. Για εφήβους, μπορεί να αφορούν τη συμμετοχή σε ομαδική εργασία, τη διαχείριση διαφωνίας με φίλο, την αποδοχή μιας αλλαγής στο πρόγραμμα, την επικοινωνία με καθηγητή, την αποστολή μηνύματος ή τη συμμετοχή σε εκδήλωση.
Για ενήλικες, μπορούν να αφορούν τη συνέντευξη εργασίας, τη συνεργασία με συναδέλφους, την αναμονή σε δημόσιες υπηρεσίες, τη διαχείριση ραντεβού, την τήρηση προσωπικών ορίων, τις οικονομικές συναλλαγές ή την επικοινωνία με επαγγελματίες υγείας.
Το θέμα πρέπει να επιλέγεται με βάση την πραγματική ζωή του ατόμου. Μια κοινωνική ιστορία είναι πιο χρήσιμη όταν απαντά σε μια συγκεκριμένη δυσκολία ή προετοιμάζει για μια κατάσταση που πλησιάζει. Η εξατομίκευση είναι βασικό στοιχείο της επιτυχίας.
Πώς χρησιμοποιούνται οι κοινωνικές ιστορίες στην πράξη;
Η κοινωνική ιστορία δεν χρειάζεται να διαβαστεί μόνο μία φορά. Συνήθως είναι πιο χρήσιμη όταν διαβάζεται πριν από την κατάσταση στην οποία αναφέρεται. Αν ένας έφηβος δυσκολεύεται με τις αλλαγές στο πρόγραμμα, η ιστορία μπορεί να διαβάζεται πριν από μια εβδομάδα με πολλές αλλαγές. Αν ένας ενήλικας προετοιμάζεται για συνέντευξη εργασίας, η ιστορία μπορεί να χρησιμοποιηθεί τις προηγούμενες ημέρες.
Η συζήτηση μετά την ανάγνωση είναι σημαντική. Μπορούμε να ρωτήσουμε «ποιο μέρος σου φαίνεται χρήσιμο;», «τι θα ήθελες να αλλάξουμε;» ή «ποια φράση μπορείς να χρησιμοποιήσεις;». Για εφήβους και ενήλικες, η συμμετοχή στη δημιουργία της ιστορίας είναι ιδιαίτερα σημαντική. Το άτομο πρέπει να έχει λόγο στο περιεχόμενο, στον τρόπο γραφής και στις στρατηγικές που προτείνονται.
Οι κοινωνικές ιστορίες μπορούν να συνδυαστούν με οπτικά βοηθήματα, κάρτες υπενθύμισης, πρόβες ρόλων και συζήτηση πραγματικών εμπειριών. Όσο πιο κοντά είναι στην καθημερινή ζωή, τόσο πιο λειτουργικές γίνονται.
Τι πρέπει να αποφεύγουμε;
Πρέπει να αποφεύγουμε κοινωνικές ιστορίες που είναι επικριτικές ή τιμωρητικές. Φράσεις όπως «δεν πρέπει να κάνω λάθη» ή «πρέπει πάντα να φέρομαι φυσιολογικά» δεν βοηθούν. Μπορούν να αυξήσουν το άγχος και να μειώσουν την αυτοεκτίμηση.
Επίσης, πρέπει να αποφεύγουμε την υπερβολική γενίκευση. Μια ιστορία που λέει «πάντα κοιτάζω τους άλλους στα μάτια» μπορεί να μην είναι κατάλληλη για ένα άτομο που δυσκολεύεται ή νιώθει άβολα με τη βλεμματική επαφή. Είναι προτιμότερο να γράφουμε «μπορώ να δείξω ότι ακούω με διαφορετικούς τρόπους, όπως κοιτώντας προς το άτομο, απαντώντας ή κάνοντας μια σχετική ερώτηση».
Οι κοινωνικές ιστορίες πρέπει να σέβονται την αυτονομία και τη νευροδιαφορετικότητα. Δεν χρειάζεται να μετατρέπουν το άτομο σε κάποιον άλλο. Χρειάζεται να το βοηθούν να κατανοεί καταστάσεις και να επιλέγει λειτουργικούς τρόπους συμμετοχής.
Ένα χρήσιμο υλικό για οργανωμένη υποστήριξη
Για γονείς, εκπαιδευτικούς, θεραπευτές και επαγγελματίες που αναζητούν έτοιμο και πλούσιο υλικό, το «Social Savvy Series: 200 Κοινωνικές Ιστορίες για Εφήβους και Ενήλικες» της Upbility μπορεί να αξιοποιηθεί ως πρακτικό εργαλείο υποστήριξης. Το υλικό περιλαμβάνει κοινωνικά σενάρια για καθημερινές καταστάσεις, όπως συναισθήματα, όρια, συγκρούσεις, κοινωνική αμοιβαιότητα και διαχείριση χρόνου.
Συμπέρασμα
Οι κοινωνικές ιστορίες μπορούν να είναι πολύτιμο εργαλείο για εφήβους και ενήλικες με αυτισμό, όταν χρησιμοποιούνται με σεβασμό, σαφήνεια και εξατομίκευση. Βοηθούν το άτομο να κατανοεί καλύτερα κοινωνικές καταστάσεις, να προβλέπει πιθανά σενάρια, να αναγνωρίζει συναισθήματα και να επιλέγει στρατηγικές που ταιριάζουν στις ανάγκες του.
Η κοινωνική κατανόηση δεν χτίζεται με πίεση ή γενικές οδηγίες. Χτίζεται με πληροφορία, εξάσκηση, ασφάλεια και ευκαιρίες εφαρμογής στην πραγματική ζωή. Οι κοινωνικές ιστορίες δεν προσφέρουν μία μοναδική σωστή απάντηση για κάθε κατάσταση. Προσφέρουν όμως έναν ξεκάθαρο χάρτη, ώστε το άτομο να κινηθεί με περισσότερη αυτοπεποίθηση σε έναν κοινωνικό κόσμο που συχνά είναι γεμάτος αόρατους κανόνες.
Συχνές Ερωτήσεις (FAQ)
Τι είναι οι κοινωνικές ιστορίες;
Οι κοινωνικές ιστορίες είναι σύντομα και δομημένα κείμενα που περιγράφουν μια κοινωνική κατάσταση, εξηγούν τι μπορεί να συμβεί και παρουσιάζουν πιθανές στρατηγικές αντίδρασης. Χρησιμοποιούνται για να κάνουν τις κοινωνικές πληροφορίες πιο σαφείς και προβλέψιμες.
Είναι οι κοινωνικές ιστορίες μόνο για παιδιά;
Όχι. Οι κοινωνικές ιστορίες μπορούν να είναι χρήσιμες και για εφήβους ή ενήλικες, αρκεί να είναι γραμμένες με ηλικιακά κατάλληλο και σεβαστικό τρόπο. Στην εφηβεία και την ενήλικη ζωή μπορούν να αφορούν φιλίες, εργασία, όρια, κοινωνικά δίκτυα και καθημερινή αυτονομία.
Πώς βοηθούν τα άτομα με αυτισμό;
Βοηθούν κάνοντας πιο ξεκάθαρες τις κοινωνικές καταστάσεις, τις προσδοκίες, τα συναισθήματα και τις πιθανές επιλογές αντίδρασης. Μπορούν να μειώσουν το άγχος και να ενισχύσουν την αυτονομία, επειδή προσφέρουν προβλεψιμότητα και πρακτική καθοδήγηση.
Πρέπει η κοινωνική ιστορία να λέει στο άτομο τι ακριβώς να κάνει;
Όχι απόλυτα. Μια καλή κοινωνική ιστορία δεν πρέπει να επιβάλλει συμπεριφορά. Είναι προτιμότερο να παρουσιάζει επιλογές, να εξηγεί το πλαίσιο και να προτείνει στρατηγικές που το άτομο μπορεί να χρησιμοποιήσει ανάλογα με την κατάσταση.
Πόσο συχνά πρέπει να χρησιμοποιείται μια κοινωνική ιστορία;
Μπορεί να διαβάζεται πριν από μια συγκεκριμένη κατάσταση ή να επαναλαμβάνεται συστηματικά όταν το άτομο χρειάζεται εξάσκηση. Η συχνότητα εξαρτάται από την ανάγκη, την ηλικία, την κατανόηση και το επίπεδο άγχους του ατόμου.
Μπορούν οι κοινωνικές ιστορίες να εξατομικευτούν;
Ναι. Η εξατομίκευση είναι πολύ σημαντική. Η ιστορία πρέπει να συνδέεται με πραγματικές εμπειρίες, γλώσσα, ενδιαφέροντα, περιβάλλον και ανάγκες του ατόμου. Για εφήβους και ενήλικες, είναι ιδιαίτερα χρήσιμο να συμμετέχουν και οι ίδιοι στη διαμόρφωση της ιστορίας.
Πρωτότυπο περιεχόμενο από την ομάδα συγγραφής του Upbility. Απαγορεύεται η αναπαραγωγή αυτού του άρθρου, εν όλω ή εν μέρει, χωρίς αναφορά στον εκδότη.
Βιβλιογραφικές Αναφορές
- Gray, C. The New Social Story Book.
- Gray, C., & Garand, J. Social Stories: Improving responses of students with autism with accurate social information.
- Reynhout, G., & Carter, M. Social Stories for children with disabilities.
- Kokina, A., & Kern, L. Social Story interventions for students with autism spectrum disorders.
- Sansosti, F. J., Powell Smith, K. A., & Kincaid, D. A. A research synthesis of social story interventions for children with autism spectrum disorders.
- American Psychiatric Association. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders.
